Tuần 0 - Ngày 25/06/2022
SỰ KIỆN TRONG TUẦN
Hỏi:  Em gửi thầy kết quả Big Five ạ.




Trả lời: Thày đã nhận được kết quả đánh giá Big Five của em. 
Sau một năm tự nhìn nhận mình là ai và đã có những thay đổi . 
Tính cách Tận tâm và Hướng ngoại được cải thiện so với trước. 
Tính cách Cân bằng cảm xúc vẫn yếu như cũ. Theo các nghiên cứu mà thày được biết, tính cách Cân bằng cảm xúc là cốt lõi. Mọi năng lực hoạt động chuyên môn, xã hội của một con người đều dựa vào đây mà ra cả. 
Ta có mặt trên đời này đều có nguyên cớ tốt đẹp nào đó.  Phải tự tin hơn nữa vào chính mình, trước hết là từ công việc chuyên môn, nay chính là đồ án tốt nghiệp. 
Thày sẽ hỗ trợ chuyên môn để em có kết quả tốt nhất trong việc thực hiện học phần Đồ án tốt nghiệp. 
Ngày 10/6/2022. Thày Phạm Đình Tuyển.  
 

Hỏi: E chào thầy ạ! E là Thắng ,sinh vien nhận đồ án tốt nghiệp nhóm thầy, nhóm mình có nhóm zalo riêng hay thế nào để trao đổi về đồ án k ạ ? Em tìm sđt thầy để add Zalo nhưng không được ạ! Em cảm ơn thầy.
Trả lời: Trao đổi trực tiếp với thày qua mail. 
 
Một số nội dung chính thực hiện trong 4 tuần đầu tiên: :
 
1) Đọc kỹ các yêu cầu về nội dung Học phần đồ án tốt nghiệp của Khoa và Bộ môn KTCN; in thành một bộ hồ sơ, khi đi thông qua mang theo (hoàn thành ngay trong tuần thứ 1)  
2) Báo cáo về tên đề tài tốt nghiệp, vị trí cụ thể khu đất dự kiến theo tỷ lệ 1/500 (hoàn thành trong tuần thứ 1)
3) Chuản bị các quy định, tiêu chuẩn thiết kế có liên quan đến đề tài; in thành một bộ hồ sơ, khi đi thông qua mang theo (hoàn thành trong tuần thứ 2)
4) Tìm 5 ví dụ trên thế giới về các công trình tương tự với loại hình dự kiến trong đề tài tốt nghiệp; nhận xét và đánh giá, kết luận rút ra để có thể ứng dụng cho đề tài (4 tuần phải hoàn thành); 
5) Đọc lại các nguyên lý thiết kế kiến trúc đã được học (phải làm ngay và liên tục cho đến khi bảo vệ đề tài);
6) Nên tự đánh giá Ta là ai. Đánh giá theo phần mềm  Big Five- tính cách sinh viên, để thày biết rõ hơn về sinh viên. 
Phần mềm đánh giá: http://talaai.com.vn/   (talaai.com.vn)
Sau đó gửi ngay kết quả đánh giá tính cách cho thày, để có thể hỗ trợ. 
 
Gặp nhau 2 tuần/lần. Mỗi lần gặp cần chuẩn bị sẵn câu hỏi để có thể trao đổi tối đa những vấn đề liên quan đến đề tài tốt nghiệp mà không tự trả lời được. 
Địa điểm gặp: Chiều thứ tư hàng tuần, từ 16h - 17h30 tại Văn phòng Bộ môn KTCN. 
 
Đồ án tốt nghiệp là một sự kiện quan trọng của đời người lao động trí óc. 
Phải nỗ lực hết sức và dành tất cả thời gian, nguồn lực cho đồ án. Từ đây mới có kết quả tốt nhất, để trải nghiệm, hình thành năng lực cần thiết chuẩn bị cho việc ra trường và làm việc với vô số những người tài khác trong xã hội. 
 
2/6/2022. Thày Phạm Đình Tuyển. 
 

Hỏi:  Em chào bộ môn ạ, em là Hoàng Đức Dương lớp 66XD8 msv-0013966 đang làm bài tiểu luận về công trình dân dụng ạ em thấy bộ môn có đăng bài về công trình galaxy soho ở Trung Quốc vậy em muốn xin bộ môn cho em bài đăng đó được không ạ, em xin cảm ơn bộ môn,em chào bộ môn ạ.


Trả lời: Trang WEB bmktcn.com được thành lập với mục tiêu chính là phục vụ sinh viên. Đương nhiên là em được đăng lại các bài viết trên trang WEB này. 
Chủ  biên: TS. Phạm ĐÌnh Tuyển 

Hỏi:

Em gửi thày bài Trắc nghiệm tính cách – Big Five (talaai.com.vn)


Trả lời:

Thày đã nhận được biểu tượng Big Five của em. Đây là Big Five rất điển hình của sinh viên. Em còn là người mạnh về Hướng ngoại, một tính cách rất được coi trọng trong Thời đại liên kết và hội nhập. 
Do còn trong giai đoạn là sinh viên gắn với Học hỏi, Học tập là chính và chưa có Học hành, nên tính cách Tận tâm của em còn thiếu mạnh mẽ so với tính cách khác.  
Khi làm việc trong doanh nghiệp hay tổ chức nào đó, người sử dụng lao động đánh giá trước hết tính cách Tận tâm và là kỹ năng mềm cơ bản của mỗi nhân viên. 
Không đợi đến lúc ra trường, ngay từ bây giờ em dành quan tâm hơn cho tính cách này. Nếu làm được như vậy, sẽ thuận lợi hơn khi thử việc và nhiều cơ hội hơn trong sự nghiệp. 
Khi trắc nghiệm Big Five, Tận tâm cũng là tính cách nổi trội của thày. Trong công việc, thày luôn có thiện cảm với những người Tận tâm. 
Chúc em sớm trở thành con người thật sự Tận tâm. 

Ngày 24/4/2021, Thày Phạm Đình Tuyển. 


Hỏi:

Em thưa thầy, thầy có thể cho em hỏi làm sao mình có thể kết nối làm quen với những người giỏi hơn mình ạ, em cảm ơn thầy.


Trả lời:

Thày đã nhận được thư của em.
Đối với một đất nước: Hiền tài như nguyên khí quốc gia. Mạnh hay yếu từ đó mà ra cả.
Đối với một cá nhân: Suốt cả đời gắn với việc học: Học cái gì và học thày nào. Và sự học luôn đi cùng với sự sang trọng và thịnh vượng.
Những người giỏi hay người hiền tài có thể thức tỉnh cho ta học cái gì một cách hiệu quả và qua đó họ cũng trở thành thày của ta.
Người tài giỏi là người làm những việc mang lại giá trị gia tăng cao mà người thường không làm được. Người hiền tài là người mang tài của mình ra giúp xã hội.
Vị thế xã hội cấp độ nào thì có người tài, người hiền tài cấp độ đó, ví như người tài giỏi trong lớp, trong trường, trong ngành, trong vùng, trong quốc gia và thế giới.
Mỗi người thường tìm và chơi với người giỏi phù hợp với vị thế của họ. Khi tiến bộ, sang một vị thế mới cao hơn, lại tìm thày giỏi tương xứng ở vị thế đó mà học.
Khi đã tài giỏi trong một vị thế, chính ta lại trở thành người thày để dẫn dắt những người khác chưa có điều kiện giỏi bằng ta. Từ đây ta cũng có được phẩm cách của người chủ và người lãnh đạo.  
Khi đã hiểu được sự cần thiết của việc tìm người giỏi hay người hiền tài để học và hành, thì tất yếu ta sẽ tự thay đổi để tìm được cách kết nối với họ.
Những hiền tài luôn mong muốn làm những điều tốt đẹp. Vậy hãy thể hiện cho họ thấy tính cách của ta cũng luôn mạnh mẽ hướng về điều đó.
Là sinh viên, trước hết hãy tìm thày hay người giỏi trong lớp, khoa, trường; trong gia đình và dòng họ để học.
Thày chúc em sớm thành công.

Ngày 19/4/2021. Thày Phạm Đình Tuyển


Hỏi:

Em thưa thầy (cô). Trong quá trình làm đồ án thì trong lớp có nhóm không hoà đồng được và bạn trong nhóm xin sang nhóm khác. Vậy bạn đó đề xuất chuyển nhóm với thầy trong buổi thông tới luôn được không ạ? Em cảm ơn ạ!


Trả lời:

Bộ môn đã nhận được thư của em. 
Học kỹ năng mềm phối hợp với các thành viên có liên quan trong hoạt động tư vấn là một trong những mục tiêu của việc Làm đồ án theo nhóm. 
Ai cũng phải nỗ lực tự học điều này để đình hình được nhận thức: Sức mạnh và vị thế của một tổ chức chủ yếu được xây dựng trên nền tảng của việc "Cùng nghĩ,Cùng làm".Từ đó mới mong công việc đạt được hiệu quả cao nhất.
23/4/2019. Thày Phạm Đình Tuyển 


Hỏi:

Em chào thầy, các câu trả lời của thầy khiến em thấy rất hữu ích. Em muốn hỏi thầy khi thầy gặp những bế tắc hay thất bại trong cuộc sống thầy đã tự khắc phục như thế nào, có khi nào thầy cảm thấy mệt mỏi với công việc của mình không. Hiện tại có những lúc em cảm thấy kém cỏi so với  người khác, xin thầy cho em lời khuyên được không ạ?

Em cảm ơn thầy rất nhiều. 
Trả lời:


Thày đã nhận được thư của em 
Chắc chắn trong cuộc đời không có ai chỉ toàn thành công cả. 
Trong hoạt động chính trị, thất bại là gắn với tính mạng. 
Trong hoạt động kinh tế, thất bại là gắn với thiệt hại về kinh tế và thời gian.
Trong hoạt động xã hội, thất bại là mất niềm tin và vị thế… 

Trong thời đại hội nhập ngày nay, con người phải cạnh tranh với những đối thủ rất mạnh mà trong nhiều trường hợp ta còn chưa biết nhiều về họ; giống như đi thi Olimpic mà không biết sẽ phải thi môn gì; đến đó mới rõ. 
Chính vì vậy, xã hội bây giờ cần những người: i) Tư tưởng tiến bộ; ii) Yêu tự do; iii) Hoạt động đa năng và biết liên kết với nhiều người để làm nhiều việc; trong đó đặc biệt với em là nhân tố thứ ba. 

Nếu một người chỉ chăm chăm làm một việc; việc đó thất bại có nghĩa là mất tất cả. 
Nếu một người làm ba việc; một việc thành công, hai việc thất bại, điều đó cũng chấp nhận được.
Nếu một người làm năm việc; ba việc thành công, hai việc thất bại, điều đó được coi như đã thành công.  

Đã đi học được đến bậc đại học, chắc chắn em có cơ hội hơn rất nhiều người không có điều kiện đi học ngoài xã hội kia (thậm chí nhiều người còn khuyết tật). 
Hãy học và rèn luyện trở thành người đa năng, nghĩa là tập làm nhiều việc một lúc (ưu tiên là việc theo chuyên môn giỏi nhất của mình, tiếp đến là việc mà xã hội đang cần và cuối cùng là việc mà mình yêu thích). Cũng chính từ đây em sẽ tìm được những mặt mạnh của mình.
Đối với những người tri thức, trong tâm thức của họ không có chỗ cho từ “bế tắc” và “mệt mỏi”, chỉ có từ “khó khăn” và “sáng tạo” để vượt qua mà thôi. (Tất nhiên, trong cuộc sống ai cũng phải chịu những nỗi đau buồn, ví như sự mất mát của người thân, bạn bè, đồng loại). 
Một điều nữa em cũng cần biết: Sức mạnh để làm những điều khác biệt và sẽ thành công, không phải chỉ xuất phát từ bản thân em, từ thế giới thực tại này, mà còn được khởi nguồn từ sức mạnh tinh thần của tiền nhân, tổ tiên và dòng họ gia đình em. Vì vậy, phải tìm hiểu, học để phát huy cho được sức mạnh tinh thần này, thậm chí biến thành niềm tin cốt lõi của mình.  

Chúc em trở thành con người đa năng và thành công.  

Ngày 4/12/2018. Thày Phạm Đình Tuyển  

 


Hỏi:

Em chào thầy. Em muốn hỏi thầy một vấn đề thầy ạ. Hi vọng thầy bớt chút thời gian trả lời giúp em. 
Em muốn hỏi thầy là thầy đã quản lý thời gian của mình như thế nào để có thể làm việc hiệu quả nhất. Em muốn học nhiều thứ, đọc nhiều sách nhưng em ko quản lý được thời gian nên không học được. Và thời gian rảnh thì thầy thường làm gì hoặc học gì, hồi trẻ thầy đã học như thế nào để có được lượng kiến thức nhiều như vậy. Em rất muốn có được những kiến thức như thầy. 
Rất mong sự hồi đáp của thầy. Em cảm ơn ạ

 
Trả lời:

Thày đã nhận được thư của em. 
Câu hỏi về cách quản lý thời gian, mỗi người đều có câu trả lời tùy theo hoàn cảnh của mình.
Thày quản lý thời gian theo một số cách như sau:
1) Triết lý liên quan đến sử dụng thời gian: Tập trung cho việc học và rèn luyện để trở nên tự do hơn.
2) Ai cũng chỉ có 24 h/ngày, cách quan trọng là sử dụng thời gian như thế nào. Thày làm việc khoảng 12h/ngày. Xã hội ai cũng giỏi, mình chỉ có thể cạnh tranh bình đẳng với họ do mình chăm chỉ hơn mà thôi.
3) Thời gian làm việc thường được chia ra để phục vụ cho 3 đầu việc: i) Công việc thường xuyên mang nặng tính kinh nghiệm (giảng dạy, tư vấn…); ii) Công việc giao tiếp để học và kết nối với những người khác chuyên môn của mình, khác mình; iii) Công việc tự học để làm mới mình, bao gồm đọc sách, viết tài liệu, suy ngẫm; chiếm hoàn toàn vào các buổi tối; học trước hết những vấn đề mà chuyên môn của mình cần, sau đó học mở rộng ra những vấn đề mà xã hội cần. 
4) Chuyển đổi loại công việc (việc dễ, việc khó) cũng là cách nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng.
5) Với người trẻ tuổi, do kinh nghiệm và tri thức còn hạn chế, lại mong muốn làm được nhiều việc nên thường mất tự tin. Song theo thời gian, do kiến thức càng dày hơn, tâm thức càng hiểu rõ hơn, nên cách sử dụng thời gian sẽ càng hiệu quả hơn. Chắc chắn là như vậy.  

Chúc em chăm chỉ học tập và thành công
Ngày 30/11/2018. Thày Phạm Đình Tuyển 


Hỏi:  Thưa Thầy(Cô), em là sinh viên đang làm đồ án tốt nghiệp. Em vừa mới biết là phải bắt buộc có phần viết thuyết minh đồ án tốt nghiệp. 
Thầy cô cho em hỏi về quy cách viết thuyết minh, hoặc thầy(cô) có thể gửi em bản thuyết minh mẫu được không ạ.
Em cảm ơn .

Trả lời: Bộ môn KTCN đã nhận được thư của em.
Theo quy định, học phần Đồ án tốt nghiệp phải có nội dung viết thuyết minh. 
Quy định về viết thuyết minh đồ án tốt nghiệp xem tại mục: Quy định về viết thuyết minh đồ án tốt nghiệp, trên WEB bmktcn.com; Mục đào tạo/Đồ án tốt nghiệp: 
http://bmktcn.com/index.php?option=com_content&task=view&id=261&Itemid=266 
Bộ môn KTCN 
Hỏi:  Em chào thầy ạ ! Em là Huy từng học thầy môn kiến trúc công nghiệp ạ . Em có vài vấn đề thắc mắc muốn hỏi thầy ạ. Em muốn hỏi là : 
- Cách nắm bắt tâm lí của người khác (chủ đầu tư) khi mình muốn nói chuyện với họ thì cần tìm hiểu trước những thông tin gì và để trong khi nói chuyện có thể khiến tâm lí họ vui vẻ và cởi mở hơn với mình ?  
- Muốn để cách nói chuyện của bản thân với chủ đầu tư tốt hơn thì cần phải tìm hiểu những vấn đề gì ạ ? 
Em cám ơn thầy và mong thầy sớm trả lời ạ 
-- 
komang ladykillah


Trả lời:

Thày đã nhận được thư. 
Câu hỏi của em về cách nắm bắt tâm lý và tạo niềm tin với chủ đầu tư, thày có một vài trao đổi như sau: 
a) Về nghề nghiệp kiến trúc: Kiến trúc không chỉ là một ngành trong lĩnh vực sáng tạo mà còn là một ngành trong lĩnh vực tư vấn. Kiến trúc sư tạo lập ra sản phẩm của mình, song không bỏ nguồn lực thực hiện mà thuyết phục người khác thực hiện. Tư vấn là nghĩa như vậy. 
b) Về khả năng thành công của hoạt động tư vấn: Muốn người ta cởi mở và tin mình, cần: 
- Tinh thần: Phải chân thành, cố gắng hiểu đối tác mong muốn điều gì. 
- Nhận thức: Hai bên cùng có lợi; Trong trường hợp thấp hơn: Họ có lợi song ta không bị thiệt hại là được. 
- Chuyên nghiệp: Đặc biệt là chuyên nghiệp trong chuyên môn. Chú ý thay ý kiến mang tính chủ quan của mình bằng các dẫn chứng thực tiễn mang tính so sánh để thuyết phục người nghe. Nói những điều cần làm và làm những điều đã nói. 
- Văn hóa: Đối tác không thích ta, thì sẽ không thích ý kiến chuyên môn của ta. Để thuyết phục họ phải thể hiện ứng xử mang tính văn hóa. 
- Chí khí: Người ta chỉ thích hợp tác với kẻ manh. Mạnh về nguồn lực và mạnh về chí khí. Khi không thuyêt phục được đối tác trong một dự án cụ thể, không luyến tiếc, hãy coi đó là bài học để tiến tới thành công tại các cơ hội khác. Họ không là đối tác của ta trong dự án này, nhưng nếu họ là người tử tế thì có thể trở thành người bạn, đồng minh trong việc khác của ta. 

Chúc em thành công. 
Thày Phạm Đình Tuyển  


Thông tin định kỳ
+ Câu hỏi ôn thi môn học Kiến trúc CN - DD
+ Câu hỏi ôn thi môn học KTCN
+ Bảng giờ lên lớp
+ Giải thưởng Loa Thành
+ Quyết định số 1982/QĐ-TTg phê duyệt Khung trình độ quốc gia Việt Nam
+ Quy định mới về Quy chế đào tạo ĐH hệ chính quy theo hệ thống tín chỉ của Trường ĐHXD
+ Chương trình khung môn học học phần tiến sỹ chuyên ngành Kiến trúc Công nghiệp
+ Dạy học theo tiếp cận “CDIO” trong đào tạo đại học
+ Quyết định số 27/2018/QĐ-TTg ban hành Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam
+ NQ số 44/NQ-CP ban hành Chương trình hành động về đổi mới căn bản, toàn diện GD & ĐT
+ Công bố Báo cáo Việt Nam 2035
+ Hệ thống tài liệu phục vụ thực hiện học phần Đồ án KTCN và Công trình đầu mối HTKT
+ Danh mục các video trên WEB bmktcn.com
+ Danh mục các dự án quy hoạch KCN tại VN
+ Danh mục dự án QH các KKT ven biển Việt Nam
+ Danh mục dự án QH các KKT cửa khẩu tại VN
+ Danh mục hệ thống Văn bản quy phạm pháp luật trên WEB bmktcn.com
Lịch sử Kiến trúc
Hattusa: Thủ đô của Đế chế Hittite, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ
05/03/2022

.

Thông tin chung:
Công trình: Hattusa: Thủ đô của Đế chế Hittite (Hattusa: the Hittite Capital)
Địa điểm: Thị trấn Boğazkale, huyện Sungurlu, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ (N40 0 50,004 E34 37 14,016)
Thiết kế kiến trúc: 
Quy mô: Diện tích di sản 268,46 ha
Năm hoàn thành: 
Giá trị : Di sản thế giới (1986; hạng mục i, ii, iii, iv)
 

Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia xuyên lục địa Á - Âu, nằm chủ yếu trên bán đảo Anatilian ở Tây Á, với một phần nhỏ hơn trên bán đảo Balkan ở Đông Nam Âu. 
Thổ Nhĩ Kỳ có biên giới với Bulgaria ở phía Tây Bắc; Hy Lạp ở phía Tây; Gruzia ở phía Đông Bắc; Armenia,
Iran và Azerbaijan ở phía Đông; Iraq và Syria ở phía Đông Nam; Địa Trung Hải ở phía Nam; biển Aegea ở phía Tây; và biển Đen ở phía Bắc. 
Thổ Nhĩ Kỳ có diện tích 783.356 km2; dân số khoảng 83,2 triệu người (năm 2019).
Khoảng trên 70 - 80% dân số là người Thổ Nhĩ Kỳ; người Kurd là thiểu số lớn nhất, chiếm từ 15 - 20% dân số.
Thành phố lớn nhất là Istanbul, thành phố thủ đô là Ankara. Về mặt hành chính, Thổ Nhĩ Kỳ chia thành 81 tỉnh.
  

Thổ Nhĩ Kỳ là vùng đất có người cư trú từ thời đại Đồ đá cũ và trải qua nhiều nền văn minh của các dân tộc khác nhau, gồm Anatolian, Assyria, Hy Lạp, Thracian, Phrygian, Urartian và Armenia. 
Thời kỳ Hy Lạp hóa (Hellenization/ Hellenism) tại vùng đất này bắt đầu vào thế kỷ 8 trước Công nguyên (TCN) với sự cai trị của Vương quốc Macedon (tồn tại năm 808 TCN - 168 TCN).
Thời kỳ Hy Lạp hóa tiếp tục vào thời đại Byzantine (Byzantine Empire), còn gọi là Đế chế Đông La Mã (Eastern Roman Empire, tồn tại năm 395- 1453).
Vào thế kỷ 11, Đế chế Seljuk Turks (Seljuk Empire, tồn tại 1037 - 1194) đánh bại Vương triều Byzantine, khởi đầu quá trình Thổ Nhĩ Kỳ hóa (Turkish Nationalists) tại khu vực.
Vào thế kỷ 12, Vương quốc Hồi giáo Rum (Sultanate of Rum, tồn tại 1077 - 1308) tách ra từ Đế chế Seljuk Turks đã thống nhất vùng Tiểu Á (Anatolia, chiếm phần lớn Thổ Nhĩ Kỳ thời hiện đại). Vương quốc này thất bại trước các cuộc tấn công của Đế chế Mông Cổ (Mongol Empire, tồn tại 1206–1368) vào năm 1234 và tan rã thành các tiểu quốc nhỏ (Anatolian Beyliks).
Cuối thế kỷ 13, Vương triều Ottoman (Ottoman Dynasty, tồn tại 1299 đến 1922) đã thống nhất các Tiểu quốc Beyliks và chinh phục vùng Balkan. Vùng đất của người Thổ Nhĩ Kỳ mở rộng trong thời kỳ Vương triều Ottoman.
Đế chế Ottoman bao trùm phần lớn Đông Nam Âu, Tây Á và Bắc Phi và trở thành một cường quốc thời bấy giờ. Cuối thế kỷ 18, sức mạnh của Đế chế Ottoman suy giảm và mất dần các vùng lãnh thổ do chiến tranh.
Năm 1923, nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập. 
 

Çorum là một tỉnh nằm tại phía bắc Thổ Nhĩ Kỳ; phía đông của thủ đô Ankara. Tỉnh lỵ là thành phố Çorum.


Bản đồ Thổ Nhĩ Kỳ và vị trí tỉnh Çorum 

Tại tỉnh Çorum có một địa danh nổi tiếng, là thị trấn Boğazkale (có nghĩa là "Pháo đài hẻm núi"). Đây là địa điểm của thành phố cổ đại Hattusa, thủ đô của Đế chế Hittite cổ đại (Hittite Empire, còn gọi là Vương quốc Hattusa, tồn tại năm 1650 - 1178 TCN).
Người ta cho rằng tổ tiên của người Hittite đã đến Anatolia (Tiểu Á, tạo thành một phần chính của Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay) vào khoảng năm 2000 TCN. Lịch sử hình thành, phát triển và tiêu vong của vương quốc này được phân thành các giai đoạn:  

Thời kỳ Thuộc địa: Giai đoạn khoảng thế kỷ 19 và 18 TCN, trước khi một Vương quốc Hittite lớn hơn được thành lập trong khu vực. Các nhóm định cư trong thời kỳ này bao gồm người Hattianngười Hurrian và người Assyria sống trong các thuộc địa buôn bán mà người Hittite nắm quyền kiểm soát. Các di tích lưu lại của thời kỳ này chủ yếu liên quan đến sự đồng hóa các biểu tượng của người Anatolian trước đó, ví dụ như chạm khắc bằng ngà voi, bình gốm bằng đất sét nung, bằng đá miêu tả hình tượng nhân sư, thần thánh, động vật… 

Thời kỳ Khởi đầu: Vương quốc Hittite được biết đến thông qua các tấm khắc Chữ hình nêm, lần đầu xuất hiện vào thế kỷ 18 TCN. Vương quốc đầu tiên ở Kussara được hình thành vào thời kỳ Đồ đồng tại Anatolia (thế kỷ 12 TCN). Đây được coi là nguồn gốc của Vương quốc Hittite cổ sau này. Sau đó là sự xuất hiện tiếp nối Vương quốc Kanesh (hoặc Nesha/ Kültepe, khoảng 1750–1650 TCN). Văn bản Chữ hình nêm (Cuneiform) của người Hittite trong những bức thư ngoại giao và thương mại đã được tìm thấy tại các kho lưu trữ khác nhau ở Assyria, Babylonia, Ai Cập và Trung Đông. Ngôn ngữ Hittite là ngôn ngữ Ấn-Âu lâu đời nhất đã được chứng thực về mặt lịch sử. Đây là một loại chữ tượng hình của vùng Cận Đông Cổ đại, được  sử dụng trong hơn 3 thiên niên kỷ, từ thế kỷ 31 TCN - thế kỷ 2 sau Công nguyên. Cuối cùng, nó đã được thay thế hoàn toàn bằng loại chữ tượng thanh trong thời kỳ La Mã. Không có hệ thống Chữ hình nêm nào được sử dụng hiện nay. Việc giải mã chữ viết này hoàn thành vào năm 1857, được coi là một trong những sự kiện quan trọng trong lịch sử nghiên cứu Ấn-Âu.  

Thời kỳ Vương quốc cổ (Old Kingdom): Vương quốc Hittite được thành lập bởi Vua Hattusili I (trị vì năm 1650–1620 TCN) với thủ đô là Hattusa. Đế chế này đạt đến đỉnh cao vào giữa thế kỷ 14 TCN dưới thời Vua Šuppiluliuma I (trị vì năm 1344 - 1322 TCN), khi lãnh thổ bao trùm hầu hết vùng đất Anatolia cũng như các phần phía bắc Levant và Thượng Lưỡng Hà (Mesopotamia, lưu vực sông Tigris – Euphrates). Trong thời kỳ này, phong cách nghệ thuật Hittite (Hittite Art) được hình thành với các tác phẩm lớn hơn và trường tồn hơn như chạm khắc cắt vào đá, bên cạnh nghệ thuật truyền thống cũ với các con dấu bằng đất sét nung, vàng hoặc gốm sứ.  

Thời kỳ Vương quốc trung đại (Middle Kingdom): Triều đại của vị vua cuối cùng Thời vương quốc cổ là Telepinu, (trị vì đến khoảng năm 1500 TCN) và bắt đầu giai đoạn suy yếu kéo dài. Trong giai đoạn này Vương quốc Hittite bị những quốc gia láng giềng tấn công liên tục. Kinh đô được di chuyển, đầu tiên đến Sapinuwa và sau đó đến Samuha. Đây là giai đoạn mà tôn giáo Hittite tiếp nhận một số vị thần và nghi lễ từ người Hurrian. 

Thời kỳ Vương quốc mới (New Kingdom): Với sự trị vì của Vua Tudhaliya I (khoảng năm 1400 TCN), Vương quốc Hittite được phục hưng. Nền văn minh Hittite bước vào "thời kỳ Đế chế Hittite". Đế chế đánh bại và thu phục nhiều quốc gia láng giềng. Nhà nước Hittite được thành lập giống như một tổ chức quân sự. Mọi người sống theo luật pháp nghiêm ngặt. Người Hittite đã sửa đổi rất nhiều hệ thống luật pháp mà họ kế thừa từ người Babylon Cổ. Tài liệu phong phú nhất của người Hittite lưu lại chính là các sắc lệnh và luật. Trong thời kỳ này, Đế chế Hittite ở Anatolia (Tiểu Á) đã và tạo vị thế với xung quanh dựa trên việc độc quyền luyện sắt. Quân đội Hittite còn sử dụng thành thạo chiến xa.
Người Hittle cũng để lại rất nhiều văn bản về thực phẩm, liên quan đến cách một số loại thực phẩm được chuẩn bị, nấu chín và phục vụ. Rượu được người Hittite uống thường xuyên, được sử dụng cho các lễ hội và nghi lễ tôn giáo. Người Hittite trồng ô liu, chăn nuôi ngựa, gia súc, dê và cừu. Họ được cho là rất giỏi trong việc nuôi ong, săn bắn bằng giáo, sản xuất và kinh doanh vải. Người Hittite được coi là những nhà kinh doanh thông thạo. Hàng hóa của người Hittle theo các đoàn lữ hành vươn tới khắp Tiểu Á và Trung Đông.
Từ thế kỷ thứ 14 – 12 TCN, Nghệ thuật Hattusa có ảnh hưởng rộng lớn, kéo dài từ Anatolia đến tận miền Bắc Syria với sự xuất hiện nhiều tác phẩm điêu khắc quy mô lớn, đặc biệt là các di tích cắt vào trong đá. Người Hittite là những thợ gốm lành nghề, sản xuất ra những chiếc cốc, lọ và bình đựng tuyệt đẹp. 

Thời kỳ của các Tiểu vương quốc hậu Hittite: Sự thịnh vượng của người Hittite phụ thuộc phần lớn vào việc kiểm soát các tuyến đường thương mại và các nguồn kim loại. Giữa thế kỷ 15 và 13 TCN, Đế chế Hittite xung đột với Tân Vương quốc Ai Cập (New Kingdom of Egypt), Đế chế Trung Assyria (Middle Assyrian Empire) và Đế chế Mitanni (Kingdom of Mitanni) để giành quyền kiểm soát vùng Cận Đông
Cuối cùng, Đế chế Trung Assyria nổi lên như một quyền lực thống trị và thu phục phần lớn Vương quốc Hittite.
Năm 1180 TCN, cuối Thời đại Đồ đồng, người Hittite tách ra thành một số Tiểu vương quốc Syro-Hittite (Syro-Hittite States) độc ​​lập, tồn tại cho đến thế kỷ 8 TCN, trước khi khuất phục bởi Đế chế Tân Assyria. Mặc dù các Tiểu vương quốc Syro-Hittite quy mô nhỏ, song đã tạo ra nhiều tác phẩm điêu khắc đá. Các di tích đá trong thời kỳ này tạo thành một phần đáng kể các  di tích nghệ thuật Hittite còn sót lại đến ngày nay.  

Thời kỳ suy tàn và hậu Hittite: Trong suốt thế kỷ 12 TCN, xã hội Hittite chuyển từ thời kỳ Đồ đồng sang thời kỳ Đồ sắt. Trong thời kỳ này, nghệ thuật Hittite tiếp tục tồn tại ở các khu vực khác nhau của Tiểu Á, nơi mà trước đây chịu ảnh hưởng bởi thành tựu chính trị và văn hóa Hittite. Sự suy tàn của Đế chế cũng cũng dẫn tới sự suy giảm nhanh chóng của việc sử dụng ngôn ngữ Hittite, nhường chỗ cho sự trỗi dậy của ngôn ngữ Luwian. Tuy nhiên di sản văn hóa Hittite vẫn có ảnh hưởng trong các lĩnh vực nghệ thuật ứng dụng và thị giác, đặc biệt là tại các tiểu vương quốc nằm ở phía đông nam Anatolia và các phần phía tây bắc của Syria hiện đại. 
Di sản của người Hittite và Luwian ngày càng bị ảnh hưởng của người Aramean và cả người Assyria. Các thuật ngữ "Hậu Hittite", "Syro-Hittite", "Syro-Anatolian" và "Luwian-Aramean" đều được sử dụng để mô tả thời kỳ này. Nghệ thuật Hậu Hittle kéo dài cho đến khi các Tiểu vương quốc bị Đế chế Tân Assyria chinh phục vào cuối thế kỷ thứ 8 TCN.  


Bản đồ Đế chế Hittite vào khoảng những năm 1350–1300 TCN, biểu thị bằng đường màu xanh lá cây

Hattusa, kinh đô của Vương quốc Hittite nằm ở thị trấn Boğazkale của tỉnh Çorum, trong một cảnh quan điển hình của vùng núi Anatolian (tại phía bắc của miền trung Thổ Nhĩ Kỳ). Thị trấn Boğazkale có quy mô nhỏ với dân số khoảng 1500 người.
Thành phố cổ Hattusa nằm ở cuối phía nam của Đồng bằng Budaközü, trên một sườn dốc cao khoảng 300 m so với thung lũng, được chia cắt bởi con sông Kızlarkayası tạo nên Thành phố hạ (Lower City) ở phía bắc và Thành phố thượng (Upper City) ở phía nam.
Hattusa là minh chứng về một thành phố đã tồn tại và biến mất, chỉ còn lại tàn tích đền thờ, nghĩa trang tôn giáo với những tượng, phù điêu.
Cảnh quan xung quanh Hattusa bao gồm các cánh đồng nông nghiệp, những gò đồi cỏ để chăn thả cũng như những vạt rừng nhỏ. Vào thời Cổ đại, đây là những khu vực rậm rạp cung cấp gỗ cho việc xây dựng nhà. Người Hittite cũng săn hươu trong rừng, nhưng điều này có lẽ chỉ là một sự sang trọng dành cho tầng lớp quý tộc. Thịt được cung cấp bởi động vật nuôi. Sông tại đây nhỏ, không phù hợp với tàu lớn. Phương tiện vận chuyển chủ yếu bằng đường bộ.  

Vào trước năm 2000 TCN, những người Hattian bản địa đã thành lập một khu định cư trên địa điểm đã có người sống trước đó và gọi nơi này là Hattusa. Vào thế kỷ 19 và 18 TCN, các thương gia từ Assur ở Assyria đã thành lập trạm buôn bán và một khu phố riêng biệt tại thành phố. Mạng lưới thương mại từ Assur đã lan truyền Chữ hình nêm (Cuneiform) tới vùng Hattusa.
Vào thời kỳ đỉnh cao, kinh đô Hattusa, thủ đô của Đế chế Hittite (Hittite Empire, còn gọi là Vương quốc Hattusa, tồn tại năm 1650 - 1178 TCN) có diện tích đến 180ha, bao gồm Thành nội và Thành ngoại. Cả hai khu vực này được bao quanh bởi một dãy tường thành đồ sộ.
Thời bấy giờ, dân số ở mức cao nhất của thành phố vào khoảng từ 4 – 5 vạn người. Khu vực Thành nội chiếm một phần ba số đó.
Khu vực Thành nội có diện tích 80ha với các tòa nhà hành chính và đền thờ lớn. Nơi ở của hoàng gia (Acropolis, tòa thành trên một ngọn núi với các mặt vách núi dựng đứng để phòng thủ), được xây dựng trên một sườn núi cao, ngày nay được gọi là Büyükkale (Pháo đài lớn).
Khu vực Thành ngoại nằm tại phía nam của Thành nội, có diện tích 100ha với những cổng ra vào được trang trí cầu kỳ với những bức phù điêu thể hiện chiến binh, sư tử và tượng nhân sư. Tại đây có nhiều ngôi đền. Mỗi ngôi đền được đặt xung quanh một sân có mái che, cùng với các tòa nhà và công trình thế tục. 
Bên ngoài các bức tường thành là các nghĩa trang, hầu hết trong số đó có các khu hỏa táng. 
Những ngôi nhà được xây dựng bằng gỗ và gạch bùn đã biến mất khỏi địa điểm này, chỉ còn lại tàn tích móng đá của các ngôi đền và cung điện. 

Thành phố đã bị phá hủy, cùng với nhà nước Hittite, vào khoảng năm 1200 TCN, là một phần của sự sụp đổ Thời đại Đồ đồng. Địa điểm này sau đó đã bị bỏ hoang cho đến năm 800 TCN, khi một khu định cư khiêm tốn của người Phrygian (còn gọi là Vương quốc Muska, một vương quốc ở phía tây trung tâm của Anatolia tồn tại năm 1200–700 TCN) xuất hiện trong khu vực. 
Tàn tích kinh đô Hattusa của Đế chế Hittite cổ đại được phát hiện vào năm 1834.
Một trong những khám phá quan trọng nhất tại địa điểm này là Kho lưu trữ Hoàng gia, được gọi là Kho lưu trữ Bogazköy (Bogazköy Archive). Đây là bộ sưu tập các văn bản Chữ hình nêm trên tấm bảng bằng đất sét, bao gồm thư từ chính thức và hợp đồng thương mại, cũng như quy tắc pháp lý, hoạt động quân sự, thủ tục cho nghi lễ sùng bái, lời tiên tri thần thánh và văn học, nghệ thuật cổ đại vùng Cận Đông. 
Hiện tại đây đã phát hiện được 25.000 bảng Chữ hình nêm, được tạo ra vào thiên niên kỷ thứ 2 TCN, trở thành kho tài liệu chính về nền văn minh Hittite.  


Văn bản Chữ hình nêm về Hiệp ước hòa bình Ai Cập – Hittite (Egyptian – Hittite peace treaty), còn gọi là Hiệp ước Kadesh, hiệp ước hòa bình còn tồn tại sớm nhất được biết đến. 
 


Con dấu hoàng gia của vị vua cuối cùng Šuppiluliuma II của Hittites (trị vì năm 1207- 1178 TCN)


Phù điêu và chữ tượng hình tại một đường ngầm ở Hattusa do vua Šuppiluliuma II xây dựng và trang trí


Một bức chạm khắc miêu tả người dân Vương quốc Hittite

Di tích cố đô lịch sử bao gồm: Khu thành phố lịch sử Hatrusa và Rừng İbikçam; Khu đền thờ đá Yazılıkaya; Khu tiền đồn Boğaz và Khu nghĩa địa đá Osmankayasi 

Thành phố lịch sử Hittite được bao quanh bởi một bức tường đôi hoành tráng dài hơn 8 km và những bức tường phân chia thành phố thành các khu vực riêng biệt. Dọc theo các bức tường là tàn tích của hơn một trăm tòa tháp phòng thủ. Thành phố có nhiều cổng thành. 3 di tích cổng thành nổi bật còn lại cho đến ngày nay là: Cổng Sư tử (Lion Gate) ở phía tây nam, Cổng Vua (Kings Gate) ở phía đông nam, Cổng Nhân sư (Sphinx Gate) ở phía nam thành phố.
Tại Thành phố hạ (Lower City) ở phía bắc, một trong những tàn tích được bảo tồn tốt nhất từ thế kỷ 13 TCN là Đền Lớn (Great Temple). Các cuộc khai quật đã phát hiện tại đây nền móng của những tòa nhà thuộc một đô thị đông dân cư.
Tại Thành phố thượng (Upper City) ở phía nam, còn lưu giữ nhiều tàn tích của các ngôi đền có hình dạng và quy mô giống nhau, thờ các vị thần của người Hittite và Hurrian. 
Rừng İbikçam đại diện cho một trong những ví dụ cuối cùng còn sót lại của một khu rừng rậm bao phủ các ngọn núi phía nam kinh đô vào thời Hittite.  

Khu đền thờ đá Yazılıkaya là một ngôi đền lộ thiên với hai không gian tự nhiên được khoét sâu vào nền đá. Các bức tường của không gian đá được chạm khắc phong phú và được đánh giá là nổi bật nhất của nghệ thuật phù điêu Hittite, trong đó có chạm khắc miêu tả các vị thần và hình tượng của Vua Tuthaliya IV (trị vì năm 1237- 1209 TCN). 

Khu tiền đồn Boğaz, lần đầu tiên được đề cập trong các bảng Chữ hình nêm, là một khu dân cư lớn kiên cố nằm cách Cổng Vua 1,5 km về phía đông. Đây có thể là một trong những thành trì nằm ở vùng nông thôn để kiểm soát những con đường chính dẫn đến thành phố. 

Khu nghĩa địa đá Osmankayasi là một nghĩa trang của kinh đô Hattusa, được sử dụng trong Thời kỳ Vương quốc Cổ, vào thế kỷ 17 TCN hoặc thậm chí sớm hơn. 

Hattusa: Thủ đô của Đế chế Hittite tại thị trấn Boğazkale, huyện Sungurlu, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ, được UNESCO tôn vinh là Di sản thế giới (năm 1986) với tiêu chí: 

Tiêu chí (i): Thành lũy của thành phố cùng Cổng Sư tử, Cổng Hoàng gia và Quần thể tượng đài Yazılıkaya với các bức phù điêu, đại diện cho những thành tựu nghệ thuật độc đáo, là một tuyệt tác về tài năng sáng tạo của con người.  

Tiêu chí (ii): Hattusa có ảnh hưởng thống trị đối với các nền văn minh của thiên niên kỷ thứ 2 và 1 TCN ở Anatolia và miền bắc Syria. 

Tiêu chí (iii): Các cung điện, đền thờ, khu buôn bán và khu dân cư của đô thị chính trị và tôn giáo này cung cấp bức tranh toàn cảnh về kinh đô Hittite và là bằng chứng độc đáo cho nền văn minh Hittite hiện đã biến mất. 

Tiêu chí (iv): Là một ví dụ nổi bật về một kiểu kiến trúc hoặc quần thể kiến ​​trúc: Nơi ở của hoàng gia, các ngôi đền và công sự được bảo tồn hoàn hảo ở Hattusha. 




Sơ đồ vị trí và phạm vi Khu vực Di sản Hattusa: Thủ đô của Đế chế Hittite tại thị trấn Boğazkale, huyện Sungurlu, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ
 

Di sản bao gồm 4 khu vực: 

Khu Hattusa và Rừng Ibikçam
Khu Hattusa và Rừng Ibikçam (Hattousa and Ibikçam Forest) nằm tại phía tây nam thị trấn Boğazkale (N40 0 50,00 E34 37 14,00); Diện tích Di sản 262ha.
Ở thời đỉnh cao, Hattusa có diện tích 180ha, bao gồm một phần bên trong (Thành nội, tại phía bắc) và bên ngoài (Thành ngoại, tại phía nam). Thành nội là phần nằm tại phía bắc của cố đô Hattusa tại Thành phố dưới thấp (Lower City). Nội thành bao phủ một diện tích khoảng 80ha. Thành trong được cho là hình thành từ một khu định cư sớm nhất của người Hattians, có niên đại từ thiên niên kỷ thứ 3 TCN. Vào đầu thiên niên kỷ thứ 2 TCN, tại đây xuất hiện các khu định cư nhỏ của thương gia Assyria (buôn bán đồng, thiếc và quần áo). 
Thành ngoại là phần tại phía nam của cố đô Hattusa tại Thành phố trên cao (Upper City) có diện tích khoảng 100ha.


Sơ đồ vị trí các di tích chính tại Khu Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ 

Các di tích chính tại Khu Hattusa gồm:
 

Tường thành Hattusa
Tường thành Hattusa (Hattusa Rampart) hiện vẫn còn lại một số tàn tích xung quanh Khu vực Lower City và những bức tường phân chia thành phố thành các khu vực riêng biệt. 
Di tích Tường thành Hattusa thể hiện một bức tường đôi với hơn một trăm tòa tháp, dài 6km với tổng chiều dày 8m (tường đôi mỗi tường dày 3m, khoảng trống giữa hai tường rộng 2m).
Các bức tường được dựng lên bằng cách sử dụng hình dạng tự nhiên của địa hình hoặc thay đổi hoàn toàn, tùy thuộc vào nhu cầu bảo vệ.  
Hiện tại, một đoạn tường thành cổ đã được phục dựng lại.


Một đoạn tường thành cổ đã được phục dựng lại, Khu Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Cổng thành Hattusa
Di tích còn lại cho đến ngày nay là 5 cổng: 2 cổng tại phía Tây; Cổng Sư tử (Lion Gate) ở phía tây nam, Cổng Vua (Kings Gate) ở phía đông nam, Cổng Nhân sư (Sphinx Gate) ở phía nam thành phố. 
Cổng Sư tử, Cổng Vua và Cổng Nhân sư hợp nhất tạo thành một con đường thiêng liêng được sử dụng cho các đám rước. Ngoài ra, người ta cũng xác định được tàn tích của 3 cổng nữa: 2 cổng tại phía tây và 1 cổng tại phía bắc.
Các cổng thành kiểm soát sự di chuyển của người dân đến và đi từ kinh đô. Vào ban đêm, các cửa được đóng lại và gắn niêm phong. Vào buổi sáng, niêm phong được dỡ bỏ trước sự chứng kiến ​​của các cơ quan hữu quan.  

Cổng Vua (Kings Gate) được quan tâm đặc biệt vì tình trạng bảo quản tuyệt vời. Hình dạng và kích thước của Cổng tương tự như Cổng Sư tử ở phần phía tây nam của tường thành. Hai bên cổng là hai tháp. Vào thời của nền văn minh Hittite, cổng đôi này có cửa gỗ, mở vào trong.
Cổng Vua được gọi do tại đây có một bức phú điêu mô tả một người có vẻ ngoài quan trọng, tay cầm rìu, đeo một thanh kiếm lưỡi liềm trong thắt lưng; mặc một chiếc áo dài có họa tiết xoắn ốc và đội mũ có đỉnh nhọn. Bức phù điêu lớn hơn miêu tả người có kích thước với chiều cao 2,25 m tính từ đỉnh mũ đến đầu ngón chân. Ban đầu người ta cho rằng bức phù điêu mô tả một vị vua Hittite. Sau này, người ta lại cho rằng đó có thể là một vị thần chiến tranh do trên mũ có một chiếc sừng, là thuộc tính của các vị thần trong tôn giáo Hittite.  


Tàn tích Cổng Vua, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Cổng Sư tử (Lion Gate) được xây dựng vào đầu thế kỷ 14 TCN, được bao bọc bởi hai tháp. Cổng bao gồm hai lối vào có dạng hình parabol: một bên trong và một bên ngoài. Cổng có cách cửa bằng gỗ, được gia cố bằng đồng. Tại phía trước của Cổng có tượng của 2 con sư tử đặt ở hai bên, được tạc bằng đá khối lớn. Sư tử được mô tả với hàm mở, mắt mở to, như biểu tượng cho việc xua đuổi những linh hồn xấu xa khỏi thành phố. Cổng Sư tử thể hiện các chi tiết điêu khắc Hittite của thế kỷ 14 TCN, thể hiện tay nghề thủ công tuyệt vời của những người thợ Hittite. Các khối đá xây dựng cổng được xây dựng theo phương pháp không dùng vữa, liên kết với nhau bằng các khớp nối. 


Tàn tích Cổng Sư tử, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Cổng Nhân sư (Sphinx Gate) là một cổng vào thành phố với các bức tượng Nhân sư đặt hai bên cổng. Tượng là một trong những hình ảnh biểu tượng gắn với người Hittite. Tượng Nhân sư là sự kết hợp giữa cơ thể sư tử với đôi cánh của đại bàng, đầu và ngực người. Tại đây có nhiều tượng Nhân sư, song chỉ còn bảo tồn được một số ít và được lưu giữ tại bảo tàng địa phương.


Tàn tích Cổng Nhân sư, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Đường hầm Yerkapi
Đường hầm Yerkapi (có nghĩa là có nghĩa là “Cánh cổng trong lòng đất”) là một phần của hệ thống công sự bảo vệ kinh đô cổ Hattusa.
Đường hầm dài 70m, nghiêng 15 độ, nằm bên trong một bờ kè bằng đá, tạo thành mũi phía nam của các bức tường thành. Bờ kè cao 15m, dài 250m và vát nghiêng rộng 80m. Bên trên của kè là bức tường thành với lối vào thành phố là Cổng Nhân sư (Sphinx Gate).
Các nhà khảo cổ đã phát hiện ra 12 đường hầm tương tự dưới tường thành của kinh đô cổ Hattusa. Tuy nhiên, Yerkapı là cấu trúc được bảo tồn tốt nhất trong số đó. 
Công trình Yerkapı được hoàn thành vào đầu thế kỷ 14 TCN, được cho là nơi trú ẩn của người dân trước sự tấn công từ bên ngoài.  


Bờ kè nhân tạo phía trước Cổng Nhân sư,
Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Tàn tích Đường hầm Yerkapi, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ  

Pháo đài Büyükkale tại Lower City
Pháo đài Büyükkale (Great Fortress/ Pháo đài vĩ đại) nằm tại phía nam Thành nội (Lower City), trên đỉnh và chân phía tây bắc của ngọn đồi. Do vị trí là điểm cao nhất của Kinh đô cổ, nên Hoàng cung (Acropolis) của các vị vua Hittite có tầm nhìn khống chế toàn bộ kinh thành Hattusa.
Cổng chính vào Hoàng cung từ phía nam, được trang trí bằng 2 con sư tử như Cổng Sư tử. Từ đây có bậc thang dẫn lên Hoàng thành trên đỉnh núi. Quần thể Cung điện có kích thước 250m x 140m, được bao quanh bởi thành lũy. Bên trong là Hoàng cung là một hệ thống sân liên hoàn, khu hành chính, sinh hoạt, đền thờ, khu kho tàng và các các trình phục vụ khác.
Trong Hoàng thành, người ta đã phát hiện ra một kho lữu trữ của Đế chế Hittite (Bogazköy Archive). Đây là tòa nhà lâu đời nhất được biết đến và xây dựng như một thư viện. Vào thời hoàng kim, công trình cao 2 tầng và bao gồm 4 phòng. Tại đây,  các nhà khảo cổ đã phát hiện ra hơn 25.000 tấm bảng đất sét khắc Chữ hình nêm. Đây không chỉ là những văn bản về các thỏa thuận, phán quyết và tài liệu chính thức về đời sống xã hội, chính trị, thương mại, quân sự, tôn giáo, lập pháp và nghệ thuật, mà còn chứa các tiên đoán, hướng dẫn thờ cúng, mô tả về phong tục, văn hóa dân gian.  


Mặt bằng tàn tích Pháo đài Büyükkale, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ 


Sơ đồ mặt bằng tàn tích Pháo đài Büyükkale, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Phối cảnh tổng thể Pháo đài Büyükkale, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Một góc tàn tích Pháo đài Büyükkale, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Các ngôi đền
Hầu hết tàn tích móng của các tòa nhà trong Khu vực Di sản đều thuộc về các ngôi đền Hittite. 
Các ngôi đền này được dựng lên trên một nền đá với những khung gỗ và được lấp đầy bằng gạch bùn. Kết cấu mái bằng gỗ, dạng mái bằng và được phủ bùn. Công nghệ xây dựng này là đặc trưng của kiến ​​trúc Hittite.
Mặc dù có sự khác biệt, song các ngồi đền đều được xây dựng trên một cấu trúc mặt bằng cơ bản, gồm một sân trung tâm mở, từ đó có lối dẫn qua hành lang vào phòng thờ, bên trong đặt tượng thờ. Tượng thờ bằng kim loại hoặc kết hợp giữa kim loại và gỗ.
Hiện tại chưa tìm thấy được một tượng thờ nào mà chủ yếu được biết đến trong các văn tự. Các phòng khác của đền thờ được dùng làm nhà kho và nhà ở cho các linh mục.
Hattusa còn được gọi là “Thành phố của một ngàn vị thần”, nên tại đây có rất nhiều đền thờ. Mỗi ngôi đền chỉ thờ một vị thần.
Người Hittite dường như sợ hãi các vị thần được tôn thờ ở các quốc gia mà họ đã chinh phục. Vì vậy, họ đã chấp nhận những vị thần ngoại lai này vào đền thờ Hittite.
Các ngôi đền ở Hattusa được dựng lên từ thế kỷ 13 TCN. Kích thước của mỗi ngôi đền từ 400 – 1500m2. Một số ngôi đền cao 2 tầng. Tại khu vực Di sản có 7 ngôi đền (Hattusa Temple) nổi bật:  

Đền lớn (Grand Temple / Büyük Tapınak) còn gọi là Đền I (Temple I), nằm tại Khu vực Thành nội (Lower City). Đây là ngôi đền lớn nhất trong số 7 di tích đền thờ tại Khu vực Di sản. Đền lớn nằm tại trung tâm của một Quần thể, tách biệt với môi trường xung quanh, chỉ dành cho những nhà cai trị và các thầy tu. Đền thờ vị thần tối cao của người Hittite, thần Bầu trời Teshub và Nữ thần Mặt trời Arinna (sau đó được đồng nhất với Nữ thần của các tầng trời Hepat). Ngôi đền được xây dựng vào thế kỷ 14 TCN, bị phá hủy cùng với toàn bộ thành phố vào khoảng năm 1200 TCN.
Cụm đền có kích thước 160m x 135m. Lối vào chính tại phía đông nam.
Đền được xây dựng bằng khung gỗ, lấp đầy gạch bùn, móng bằng những khối đá vôi lớn, mái bằng gỗ phủ bùn. Hiện chỉ còn tàn tích của móng tường. Các di tích móng tường cho thấy công trình quay lệch với hướng Bắc một góc 23,44°, để ngày Hạ chí (ngày 21 hoặc 22/6), mặt trời đi qua chính giữa trục ngang của đền. Ở góc đông bắc của tòa nhà có hai phòng thờ. Trong những căn phòng này, chỉ vua, hoàng hậu và các thầy tế lễ mới có thể lui tới.Xung quanh đền có những căn phòng nhỏ, được sử dụng làm nhà kho chứa đồ tế lễ. Những chiếc bình lớn có dung tích khác nhau, từ 900 đến 3.000 lít, được tìm thấy trong những căn phòng này. Chúng được sử dụng để lưu trữ các chất lỏng và thực phẩm khác nhau, chủ yếu là rượu, dầu và ngũ cốc. Vào năm 1907, tại khu vực phía đông nam của ngôi đền, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra hàng nghìn viên đá khắc Chữ hình nêm (Ban đầu là loại chữ tượng hình, về sau chuyển thành loại chữ ghi âm tiết. Lúc đầu viết thành cột từ phải sang trái, về sau viết thành dòng, từ trái sang phải). Chúng chứa các mô tả về các nghi lễ tôn giáo và các thông tin quan trọng khác về người Hittite. 
Xung quanh Đền lớn là một số tòa nhà, có thể từng là dinh thự của các quan chức và nghệ sĩ, cũng như trường học của họ. Các toà nhà này cũng được xây dựng với cấu trúc khung gỗ, chèn gạch bùn, mái bằng gỗ phủ bùn. Trong các phòng còn lưu lại các di tích bếp lò và lò sưởi, bồn tắm bằng đất sét và hệ thống cống rãnh. Tại đây còn lưu lại một bể nước phục vụ cho nghi lễ tôn giáo, Bể nước Sư tử (Lion Tub), vì có chạm khắc đầu sư tử tại hai góc bể.  


Tổng mặt bằng Đn lớn (Đền I), Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ
 

Mô hình Đền lớn, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Sơ đồ mặt bằng Quần thể Đền lớn,
Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ; Màu đỏ là đoạn tường thành mới được phục dựng lại 


Phối cảnh Quần thể Đền lớn, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ; phía sau là một đoạn tường thành mới phục dựng


Lối vào Đền lớn,
Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ 


Tàn tích móng Đền lớn, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ 


Tàn tích móng và hệ thống cấp nước tại Đền lớn, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ 

Sáu ngôi đền còn lại, ký hiệu Đền II đến VII nằm tại Thành ngoại hay Thành phố thượng (Upper City).
Đền II – IV nằm tại phía nam, gần với cổng thành (Cổng Nhân sư, Cổng Vua); Đền VII nằm tại trung tâm của Thành ngoại, bên trong Pháo đài Sarıkale.
Đền III có sân trong được trang trí bằng những bức tượng sư tử, hiện được trưng bày tại Bảo tàng ở Boğazköy.
Đền V là ấn tượng nhất trong số các ngôi đền tại Thành ngoại. Đền có kích thước 60m x 60m. Đây là một ngôi đền kép thờ hai vị thần, có cấu trúc như một cung điện với những bức phù điêu miêu tả các vị vua Hittite.


Tổng mặt bằng tàn tích Đền II đến Đền VI, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Phối cảnh Khu vực tàn tích Đền II đến Đền VI, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Pháo đài Sarıkale
Pháo đài Sarıkale (Pháo đài vàng) là một gò núi đá cao 60m so với xung quanh, nằm tại Trung tâm của Thành ngoại (Upper City). Pháo đài có vai trò bảo vệ Thành nội, được dựng vào cuối thế kỷ 14 và 13 TCN. Một số giả thuyết cho rằng Sarıkale từng là một địa điểm tôn giáo, là nơi thờ cúng người chết.
Pháo đài đã được sử dụng trong một thời gian rất dài, cho đến thời của Đế chế Đông La Mã (Eastern Roman Empire, tồn tại năm 395- 1453). Hiện tại, Pháo đài chỉ còn tàn tích tường, bể chứa nước và móng của Đền VII. 


Tổng mặt bằng Pháo đài Sarıkale, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ; Trung tâm của Pháo đài là Đền thờ VII


Phối cảnh tổng thể Pháo đài Sarıkale, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Rừng Ibikçam
İbikcam nằm tại phía bắc Khu vực Di sản, là đại diện của một trong những khu rừng rậm bao phủ những ngọn núi ở phía nam Hattusa vào thời Vương quốc Hittite. 


Khu rừng İbikcam, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Yazilikaya hay Đền thờ đá
Yazilikaya hay Đền thờ đá (Rupestral Sanctuary) nằm tại phía đông thị trấn Boğazkale (N40 1 27,80
E34 38 15,80); Diện tích Di sản 1,8ha.

Yazilikaya là một ngôi đền lộ thiên hay ngôi đền mở, hướng về bầu trời, được bao quanh bởi những vách đá tự nhiên cao 12m.
Đây là nơi thờ các vị thần, không chỉ của riêng người Hittite mà còn được tiếp nhận từ các nền văn minh khác, như: Thần Trí tuệ Enki của vùng Lưỡng Hà; Nữ thần Mặt trời Hattic của vùng Arinna (nằm gần Hattusa);  Thần Thời tiết Tarḫunz của người Luwians (một nhóm dân tộc tại Anatolia) và cũng là Thần Teshub của người Hurrian (một nhóm dân tộc tại tại AnatoliaSyria và Bắc Mesopotamia) và Thần Bão Tarḫunna của người Hittite.
Đền cũng được cho là không gian dành cho các hoạt động nghi lễ mừng năm mới của Vương quốc, nơi diễn ra các lễ hội tôn vinh các vị thần vào dịp năm mới và đầu xuân.
Phía trước Đền thờ, tại phía nam là các phòng thờ và chuẩn bị, được xây dựng bằng gạch vữa bùn điển hình, hiện chỉ còn tàn tích móng. Đi qua các dãy nhà này mới vào khu vực không gian chính.
Không gian chính của Đền thờ không gian mở, gồm hai khoang không gian chính (Chambers) ký hiệu A và B.  


Tổng mặt bằng Đền
Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Sơ đồ mặt bằng
Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Hình vẽ mô tả mặt trước Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Chambers A có bố cục theo hướng như Đền lớn (Đền I), quay lệch với hướng Bắc một góc 23,44°, để ngày Hạ chí (ngày 21 hoặc 22/6), mặt trời đi qua chính giữa trục ngang của đền. Các vách đền có nhiều chạm khắc. Vách tường bên trái cho thấy một đám rước các vị thần nam, mặc đồ truyền thống váy ngắn, giày nhọn và đội mũ có sừng nhọn cao; nhiều người được trang bị kiếm hình liềm hoặc một cây chùy vác trên vai. Vách tường bên phải cho thấy một đám rước với các nữ thần đội vương miện mũ cao, mặc váy dài xếp nếp, đi dày mũi nhọn, đeo hoa tai.


Lối vào Phòng A, Đền thờ Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Bên trong không gian Phòng A, Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Sơ đồ bố trí các bức chạm khắc trên vách hang phía tây, tại Phòng A,
Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ




Điêu khắc đá hình tượng vua Tudhaliya IV và thần Bầu trời (Great King) tại Phòng A, Đền Yazılıkaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ




Đám rước của các vị thần đến từ trái và phải gặp nhau tại Phòng A, Đền Yazılıkaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Chambers B có bố cục theo hướng bắc – nam, quy mô nhỏ hơn và hẹp hơn với ít phù điêu hơn nhưng lớn hơn và được bảo quản tốt hơn. Đây có thể từng là lăng mộ hoặc đài tưởng niệm vua Hittite Tudhaliya IV (trị vì năm 1237- 1209 TCN). Công trình được sử dụng vào cuối thế kỷ 16 TCN. Nhưng hầu hết các tác phẩm chạm khắc trên đá đều có từ thời trị vì của các vị vua Hittite là Tudhaliya IV và Suppiluliuma II (trị vì năm 1207- 1178 TCN) vào cuối thế kỷ 13TCN, khi địa điểm trải qua một đợt trùng tu đáng kể. 


Lối vào Phòng B, Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Bên trong không gian Phòng B, Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Sơ đồ vị trí các bức chạm khắc chính tại Phòng B, Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Bức chạm khắc 12 nam thần tại Phòng B, Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Bức chạm khắc vị thần Thế giới ngầm
Nergal tại Phòng B, Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Bức chạm khắc vị thần Thế giới ngầm Sharruma và Vua Tudhaliya IV, Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Người ta cho rằng, các chạm khắc trên vách đá tại Yazilikaya là nơi người Hittite mô tả trật tự với 4 cấp độ: Vũ trụ (Celestial Circumpolar Zone); Trái đất nơi con người sinh sống (Earth); Bầu trời phía trên họ hay thiên đường (Sky) và Thế giới ngầm (Netherworld). Ba cấp độ đầu được trình bày trong Phòng A; Cấp độ Thế giới ngầm được trình bày trong Phòng B. 
Vị trí các vị thần trong những bức chạm khắc cũng có thể là các mốc ghi lại sự chuyển động của mặt trời (Chambers A) và mặt trăng (Chambers B), phục vụ cho việc xác định chu kỳ thời gian hay lịch theo ngày / đêm, mùa hè / mùa đông, gồm cả dương lịch và âm lịch. Từ đây, những tu sĩ có thể đồng bộ hóa lịch các mùa, xác định ngày trong năm cho hoạt động lễ hội tôn giáo và cung cấp thông tin về thời gian cho cư dân của Vương quốc. 


Hình vẽ miêu tả trật tự vũ trụ, trái đất, thiên đường và thế giới ngầm qua các bức chạm khắc tại Phòng A và B, Đền Yazilikaya, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Kayali Bogaz hay Khu tiền đồn
Kayali Bogaz hay Khu tiền đồn (Kayali Bogaz /Outpost) nằm tại phía đông nam thị trấn Boğazkale (N40 0 11,60
E34 38 14,00); Diện tích Di sản 4,5ha.

Kayali Bogaz được đề cập trong các bản khắc Chữ hình nêm tìm thấy trong Kho lưu trữ Bogazkoy (Bogazkoy Archive, là một bộ sưu tập các văn bản được tìm thấy tại kinh đô Hattusa).
Đây là một khu định cư lớn kiên cố. Do vị trí gần thủ đô, người ta cho rằng Kayali Bogaz có thể đóng vai trò như một tiền đồn để canh chừng và kiểm soát các con đường vào thành phố.
Hiện giờ, khu vực chỉ còn lại tàn tích móng của một số công trình.  


Phối cảnh tổng mặt bằng Khu Kayali Boga, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Osmankayasi hay Nghĩa địa đá
Osmankayasi hay Nghĩa địa đá (Rock Necropolis) nằm tại phía đông thị trấn Boğazkale (N40 1 26,50
E34 37 38,30); Diện tích Di sản 0,16ha.

Nghĩa địa Osmankayasi là một nghĩa trang của kinh đô Hattusa. Nghĩa trang này đã được sử dụng trong Thời kỳ Vương quốc Cổ, vào thế kỷ 17 TCN hoặc thậm chí sớm hơn.
Tất cả các vật chôn cất đều được chôn trong các hốc đá tự nhiên (rock tomb).
Theo thông lệ phổ biến, người Hittite chôn cất hoặc hỏa táng xác chết và hài cốt được cho vào bình gốm và đặt trong các hốc đá tại các nghĩa địa đá. Tại đây người ta cũng tìm thấy xương cốt của các loài động vật như cừu và dê, được cho là các lễ vật mà người Hittite cúng tế dâng lên các vị thần hoặc để tưởng nhớ người đã chết. 


Tổng mặt bằng Khu nghĩa địa đá Osmankayasi, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ


Phối cảnh tàn tích Khu nghĩa địa đá Osmankayasi, Hattusa, Boğazkale, Thổ Nhĩ Kỳ

Di sản Hattusa, thủ đô của Đế chế Hittite, tại huyện Sungurlu, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ, hiện được coi là địa điểm khảo cổ đáng chú ý về: Cách thức tổ chức đô thị; Loại hình xây dựng và trang trí phong phú và Quần thể của nghệ thuật điêu khắc đá được bảo tồn. 

Đặng Tú, Bộ môn KTCN, ĐHXD
Nguồn :

https://whc.unesco.org/en/list/377/
https://en.wikipedia.org/wiki/Turkey
https://en.wikipedia.org/wiki/Bo%C4%9Fazkale
https://en.wikipedia.org/wiki/Hittites
https://en.wikipedia.org/wiki/Hittite_art
https://en.wikipedia.org/wiki/Yaz%C4%B1l%C4%B1kaya
https://en.wikipedia.org/wiki/Cuneiform https://travelatelier.com/destination/turkey/hattusa/
https://www.youtube.com/watch?v=CgH4CxQrgRc
https://vici.org/vici/20514/
https://en.wikipedia.org/wiki/Bogazk%C3%B6y_Archive
https://turkisharchaeonews.net/object/grand-temple-and-lower-city-hattusa
https://www.transanatolie.com/english/turkey/
anatolia/ancient%20cities/Corum/Hattusas/yazilikaya.htm
https://www.asor.org/anetoday/2021/06/cosmos-hittite-rock-sanctuary
https://www.gordondoherty.co.uk/writeblog/the-great-hittite-trail-part-3-hattusa
https://turkisharchaeonews.net/object/yerkap%C4%B1-hattusa
https://www.asor.org/anetoday/2021/06/cosmos-hittite-rock-sanctuary
https://www.archaeologie-online.de/artikel/2021/
die-symbolische-darstellung-des-kosmos-im-hethitischen-felsheiligtum-yazlkaya/

Danh sách và bài viết về Di sản thế giới tại châu Á và châu Đại Dương     

Danh sách và bài viết về Di sản thế giới tại châu Âu

Danh sách và bài viết  về Di sản thế giới tại châu Mỹ

Danh sách và bài viết về Di sản thế giới tại châu Phi



Cập nhật ( 06/03/2022 )
 
Tin đã đưa:

“ Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời. Suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế. Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi. Thế giới ngày càng đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân”.

 
Gõ Big Five trên máy tính, trong 0,64 giây, có 2,620,000,000 kết quả; số lượng khổng lồ về một từ được tìm trên internet, thể hiện quan tâm sâu rộng của loài người tới một vấn đề. Khi muốn “Trở thành ai ?”, cần biết “Ta là ai ?”. Điều này có thể thức tỉnh qua tính cách hay tâm thức mỗi người; gồm 5 nhóm - Big Five: i) Cân bằng cảm xúc; ii) Đồng thuận; iii) Hướng ngoại; iv) Tận tâm; v) Sẵn sàng trải nghiệm. Phần trên có mục: Ta là ai ?– Big Five (talaai.com.vn), hướng dẫn cách tự cho điểm đánh giá. Khi đã biết "Ta là ai", có thể so sánh với giai đoạn trước hoặc người khác để tự sửa mình; Cơ sở đào tạo hình thành được chương trình dạy kỹ năng mềm và môi trường giúp SV học tập hiệu quả hơn. Các bạn SV trường ĐHXD tự nhận xét về Big Five:
 
 
Thông báo

   Liên kết website
 
  • Sơ đồ trang 
  • Bản quyền thuộc Bộ môn Kiến trúc Công nghệ - Khoa Kiến trúc Quy hoạch - Trường Đại học Xây dựng
    Địa chỉ liên hệ: Phòng 404 nhà A1 - Số 55 đường Giải Phóng - TP Hà Nội
    Điện thoại: (04) 3869 7045     Email: bmktcn@gmail.com
    Chủ biên: TS. Phạm Đình Tuyển - Phụ trách: TS. Nguyễn Cao Lãnh & cộng sự
    Powered by vnDIC.com